TUẦN 16 - TIẾT 32. CÔNG NGHỆ GEN

I. Mục tiêu:
Hs có khả năng:
Nêu được khái niệm kĩ thuật di truyền và các khâu trong kĩ thuật gen
Xác định được các lĩnh vực ứng dụng kĩ thuật gen
Nêu lên được : Công nghệ sinh học là gì?
Xác định được các lĩnh vực chính của công nghệ sinh học
Rèn kĩ năng quan sát, phân tích thu nhận kiến thức từ hình vẽ
II. Phương tiện:
Tranh phóng to hình 32.1 - 2 SGK
III. Phương pháp
Nêu vấn đề
Quan sát
Nghiên cứu SGK
IV. Tiến trình bài giảng
1. Kiểm tra bài cũ:
2. Bài giảng
Gv – Hs
Mở bài:
Gv: Yêu cầu hs quan sát hình 32.1 – 32.2 SGK, tìm hiểu SGK để trả lời các câu hỏi sau:
? Người ta sử dụng công nghệ gen vào mục đích gì
? Kĩ thuật gen gồm những khâu và phương pháp chủ yếu nào
Hs quan sát tranh và thảo luận theo nhóm, cử đại diện trình bày

Bảng
Bài 32. Công nghệ gen
I. Khái niệm kĩ thuật gen và công nghệ gen
- Người ta dùng kĩ thuật gen để tạo ra các chế phẩm sinh học, tạo ra các giống cây trồng và vật nuôi biến đổi gen
- Kĩ thuật gen gồm 3 khâu ứng với 3 phương pháp chủ yếu:
Khâu 1: Phương pháp tách ADN của tế bào cho và tách phân tử ADN dùng làm thể truyền từ vi khuẩn hoặc virut


Gv: phân biệt sự chuyển gen vào tế bào vi khuẩn và tế bào động thực vật:
Trong tế bào vi khuẩn, gen được chuyển do gắn vào thể truyền (plasmit) nên vẫn có khả năng tái bản độc lập với NST dạng vòng của vật chủ (E. coli)
Trong tế bào động vật, gen được chuyển chỉ có khả năng tái bản khi nó được gắn vào NST của tế bào nhận
Kĩ thuật gen gồm 3 khâu ứng với 3 phương pháp (chủ yếu)
Chuyển tiếp:








Khâu 2: Phương pháp tạo ADN tái tổ hợp (ADN lai). ADN của tế bào cho và phân tử ADN làm thể truyền được cắt ở vị trí xác định, ngay lập tức ghép đoạn ADN của tế bào cho vào ADN thể truyền
Khâu 3: Chuyển đoạn ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận, tạo điều kiện cho gen đã ghép thể hiện




II. Ứng dụng công nghệ gen
1. Tạo ra các chủng vi sinh vật mới
E. coli đẻ nuôi cấy, sinh sản rất nhanh (sau 30 phút lại nhân đôi), tăng sinh khối nhanh. Do vậy, E. coli được dùng để cấy gen mã hoá hoocmôn insulin của người trong sản xuất, thì giá thành insulin để chữa bệnh đái tháo đường rẻ đi nhiều. E. coli còn được chuyển từ xạ khuẩn để nâng cao hiệu quả sản xuất chất kháng sinh


Gv: nêu vấn đề: Bằng kĩ thuật gen, người ta đã đưa nhiều gen quy định tính trạng quý (năng suất, hàm lượng dinh dưỡng cao)... từ giống này sang giống khác. Vd: chuyển gen quy định tổng hợp (- caroten vào tế bào cây lúa, tạo giống lúa giàu vitamin A, chuyển một gen từ giống đậu của Pháp vào tế bào cây lúa, làm tăng hàm lượng sắt trong gạo lên 3 lần....
Hs: theo dõi, ghi nội dung chính vào vở
Gv: yêu cầu hs đọc SGK, thảoluận nhóm để nêu lên được các thành tựu chuyển gen vào động vật
Gv: yêu cầu hs nghiên cứu SGK, trả lời câu hỏi sau:
? Công nghệ sinh học là gì, gồm những lĩnh vực nào
? Tại sao công nghệ sinh học là hướng được ưu tiên đầu tư và phát triển
2. Tạo giống cây trồng biến đổi gen
Bằng kĩ thuật gen, người ta đã đưa nhiều gen quy định tính trạng quý (năng suất, hàm lượng dinh dưỡng cao)... từ giống này sang giống khác. Vd: chuyển gen quy định tổng hợp (- caroten vào tế bào cây lúa, tạo giống lúa giàu vitamin A, chuyển một gen từ giống đậu của Pháp vào tế bào cây lúa, làm tăng hàm lượng sắt trong gạo lên 3 lần....

3. Tạo động vật biến đổi gen
- Người ta đã chuyển được gen sinh trưởng ở bò vào lợn, giúp hiệu quả tiêu thụ thức ăn cao hơn, ít mỡ lợn hơn bình thường, nhưng cũng có tác động phụ có hại cho người tiêu dùng (tim nở to, loét dạ dày, viêm da...); chuyển được gen tổng hợp hoocmôn sinh trưởng và gen chịu lạnh từ cá Bắc Cực vào cá hồi và cá chép....
III. Khái niệm Công nghệ sinh học

Hs nghiên cứu SGK, thảo luận nhóm, đại diện trả lời:
- Công nghệ sinh học là một ngành công nghệ